درماتیت اتوپیک در کودکان؛ علائم، تشخیص و بهترین روش های درمان

درماتیت آتوپیک در کودکان یکی از شایع‌ ترین بیماری‌های پوستی دوران نوزادی و کودکی است که با التهاب، خشکی و خارش شدید پوست همراه می‌شود. این مشکل که بسیاری آن را با نام «اگزما» می‌شناسند، می‌تواند کیفیت زندگی کودک و حتی خانواده را تحت تأثیر قرار دهد. شناخت علائم اولیه و تشخیص زودهنگام، کمک بزرگی در کنترل و کاهش ناراحتی‌های کودک خواهد بود. آگاهی از علت‌های بروز درماتیت کودکان از عوامل ژنتیکی گرفته تا تحریک‌کننده‌های محیط می‌تواند روند مدیریت آن را آسان‌تر کند. در این مقاله به‌ طور کامل درباره علائم، علت و بهترین روش‌های درماتیت آتوپیک درمان توضیح می‌ دهیم.

درماتیت آتوپیک در کودکان چیست؟

درماتیت آتوپیک در کودکان یک بیماری پوستی مزمن است که باعث خشکی، خارش و التهاب پوست می‌شود. این مشکل اغلب از دوران نوزادی شروع شده و ممکن است دوره‌های بهبود و تشدید داشته باشد. علائم آن می‌تواند نواحی مختلف بدن مانند گونه‌ها، بازوها و پشت زانو را درگیر کند. عوامل ژنتیکی، آلرژی‌ها و محرک‌های محیطی از دلایل اصلی بروز درماتیت اتوپیک در کودکان هستند.

علائم درماتیت آتوپیک در کودکان چیست؟

علائم درماتیت آتوپیک در کودکان معمولاً دوره‌ ای و متغیر هستند؛ اما شایع‌ ترین آنها شامل موارد زیر است:

• پوست کودک معمولاً خشک و پوسته‌پوسته می‌شود.
• کودک دچار خارش شدید است که اغلب در شب بدتر می‌شود.
• گاهی تاول‌ های ریز یا ترشح‌ دار در دوره‌های حاد ظاهر می‌شود.
• در موارد طولانی‌ مدت، پوست ناحیه آسیب‌دیده ضخیم و تیره‌تر می‌شود.
• قرمزی و التهاب پوست در نواحی مختلف، به‌ویژه در درماتیت آتوپیک صورت که معمولاً گونه‌ها درگیر می‌شود.

علت درماتیت آتوپیک کودکان

دلایل ایجاد درماتیت آتوپیک در کودکان ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی است که مهم‌ترین آنها عبارتند از:

• خشکی بیش از حد پوست که زمینه را برای التهاب و خارش فراهم می‌کند.
• سیستم ایمنی بیش‌ فعال که در برابر محرک‌های ساده واکنش شدید نشان می‌دهد.
• آلرژن‌ها و محرک‌ های محیطی مانند گردوغبار، مواد شوینده، پشم، گرما و سرما.
• اختلال در سد محافظتی پوست که باعث خشک شدن و نفوذ آسان‌تر مواد تحریک‌کننده و آلرژن‌ها می‌شود.
• ژنتیک و سابقه خانوادگی؛ کودکانی که والدین یا خواهر و برادر مبتلا به آلرژی، آسم یا اگزما دارند بیشتر در معرض ابتلا هستند.

تشخیص درماتیت آتوپیک در کودکان

تشخیص درماتیت آتوپیک در کودکان بیشتر بر پایه معاینه بالینی و بررسی دقیق علائم پوستی انجام می‌شود. پزشک نواحی درگیر، شدت خشکی، الگوی خارش و وجود التهاب یا ترک‌های پوستی را ارزیابی می‌کند. بررسی سابقه خانوادگی آلرژی، آسم یا اگزما به تشخیص دقیق‌تر کمک می‌کند. در برخی موارد برای آلرژی‌های غذایی یا محیطی، تست آلرژی توصیه می‌شود. معمولاً نیازی به آزمایش خون یا نمونه‌برداری نیست و تشخیص با توجه به علائم و تاریخچه پزشکی کودک انجام می‌گیرد.

درمان درماتیت آتوپیک در کودکان

درمان درماتیت آتوپیک در کودکان معمولاً ترکیبی از مراقبت‌ های پوستی و دارودرمانی است تا خارش، التهاب و خشکی پوست کنترل شود. مهم‌ترین روش‌ ها شامل موارد زیر است:

• حمام کوتاه با آب ولرم و استفاده از شوینده‌های ملایم مخصوص پوست حساس.
• از محرک‌ ها مانند صابون‌ های قوی، گرمای زیاد، تعریق، گردوغبار و پارچه‌ های زبر، جلوگیری شود.
• مرطوب‌ کننده‌ها و نرم‌ کننده‌ها که باید روزانه و به‌ ویژه بعد از حمام استفاده شوند تا سد دفاعی پوست تقویت شود.
• کورتیکواستروئیدهای موضعی خفیف تا متوسط برای کنترل التهاب در دوره‌ های تشدید، طبق تجویز پزشک استفاده شود.
• در موارد شدید، پزشک ممکن است داروهای ضد التهاب قوی‌تر، آنتی‌ هیستامین‌ ها یا درمان‌های ایمنی‌ تنظیم‌ کننده را تجویز کند.

درماتیت آتوپیک در کودکان چه عوارضی دارد؟

بیماری درماتیت آتوپیک در کودکان می‌تواند علاوه بر خارش و خشکی پوست، با عوارض متعددی همراه باشد، از جمله:

• مشکلات خواب: خارش شبانه می‌ تواند خواب کودک را مختل کند و باعث بی‌قراری شود.
• عفونت‌ های پوستی: خراشیدن مداوم پوست می‌تواند منجر به ورود باکتری‌ ها و عفونت شود.
• ضخیم شدن و تغییر رنگ پوست: خارش مکرر باعث ضخیم شدن و تیره شدن نواحی آسیب‌ دیده می‌ شود.
• افسردگی و اضطراب: ناراحتی مزمن و ظاهر نامطلوب پوست ممکن است بر روحیه کودک تأثیر بگذارد.
• عوارض جانبی دارویی: استفاده نادرست از کورتیکواستروئید های موضعی یا داروهای قوی می‌تواند باعث نازک شدن پوست یا حساسیت شود.

چه زمانی باید به متخصص پوست مراجعه کنیم؟

به متخصص پوست باید مراجعه کرد اگر علائم درماتیت آتوپیک کودک شدید یا گسترده باشد و زندگی روزمره را تحت تأثیر قرار دهد. در صورت مشاهده عفونت پوستی، تاول، ترشح یا قرمزی شدید نیز مراجعه ضروری است. اگر درمان‌های خانگی و مرطوب‌کننده‌ها اثرگذار نباشند یا خارش باعث خونریزی و زخم شود، نیاز به ارزیابی پزشکی است. همچنین مشکلات خواب یا تغییر رفتار کودک به دلیل خارش مداوم، دلیل مهم دیگری برای مراجعه به پزشک است.